احكام قسم خوردن
مسأله 2679 ) اگر قسم بخورد كه كارى را انجام دهد يا ترك كند مثلاً قسم بخورد كه روزه بگيرد، يا دود استعمال نكند، چنانچه عمداً مخالفت كند، بايد كفّاره بدهد يعنى يك بنده آزاد كند يا ده فقير را طعام دهد يا ده فقير را بپوشاند و اگر اينها را نتواند، بايد سه روز روزه بگيرد.
مسأله 2680 ) قسم چند شرط دارد:
اول – كسى كه قسم مىخورد، بايد بالغ و عاقل باشد و از روى قصد و اختيار قسم بخورد پس قسم خوردن بچه و ديوانه و مست و كسى كه مجبورش كردهاند، درست نيست و همچنين است اگر در حال عصبانى بودن بىاختيار قسم بخورد.
دوم – كارى را كه قسم مىخورد انجام دهد، بايد حرام و مكروه نباشد و كارى را كه قسم مىخورد ترك كند، بايد واجب و مستحب نباشد و اگر قسم بخورد كه كار مباحى را بجا آورد، بايد ترك آن در نظر مردم بهتر از انجامش نباشد و نيز اگر قسم بخورد كه كار مباحى را ترك كند، بايد انجام آن در نظر مردم بهتر از تركش نباشد.
سوم – به يكى از اسمهاى خداوند عالم قسم بخورد كه بغير ذات مقدس او گفته نمىشود. مانند: «خدا» و «الله» و نيز اگر به اسمى قسم بخورد كه بغير خدا هم مىگويند ولى به قدرى به خدا گفته مىشود كه هر وقت كسى آن اسم را بگويد، ذات مقدس حق در نظر مىآيد، مثل آن كه به خالق و رازق قسم بخورد صحيح است، بلكه در غير اين صورت هم احتياط وجوبى عمل به قسم است.
چهارم – قسم را به زبان بياورد و اگر بنويسد يا در قلبش آن را قصد كند صحيح نيست ولى آدم لال اگر با اشاره قسم بخورد صحيح است.
پنجم – عمل كردن به قسم براى او ممكن باشد و اگر موقعى كه قسم مىخورد ممكن باشد و بعداً از عمل به آن عاجز شود، از وقتى كه عاجز مىشود، قسم او بهم مىخورد و همچنين است اگر عمل كردن به نذر يا عهد به قدرى مشقّت پيدا كند كه نشود آن را تحمّل كرد.
مسأله 2681 ) اگر پدر از قسم خوردن فرزند جلوگيرى كند، يا شوهر از قسم خوردن زن جلوگيرى نمايد، قسم آنان صحيح نيست.
مسأله 2682 ) اگر فرزند بدون اجازه پدر و زن بدون اجازه شوهر قسم بخورد پدر و شوهر مىتوانند قسم آنان را بهم بزنند.
مسأله 2683 ) اگر انسان از روى فراموشى يا ناچارى به قسم عمل نكند، كفاره بر او واجب نيست و همچنين است اگر مجبورش كنند كه به قسم عمل ننمايد و قسمى كه آدم وسواسى مىخورد، مثل اين كه مىگويد: «والله» الان مشغول نماز مىشوم و به واسطه وسواس مشغول نمىشود، اگر وسواس او طورى باشد كه بىاختيار به قسم عمل نكند كفاره ندارد.
مسأله 2684 ) كسى كه قسم مىخورد، اگر حرف او راست باشد قسم خوردن او مكروه است و اگر دروغ باشد حرام و از گناهان بزرگ مىباشد، ولى اگر براى اين كه خودش يا مسلمان ديگرى را از شرّ ظالمى نجات دهد، قسم دروغ بخورد اشكال ندارد، بلكه گاهى واجب مىشود. اما اگر بتواند توريه كند يعنى موقع قسم خوردن طورى نيت كند كه دروغ نشود، بنابراحتياط واجب بايد توريه نمايد مثلاً اگر ظالمى بخواهد كسى را اذيت كند و از انسان بپرسد كه او را نديدهاى و انسان يك ساعت قبل او را ديده باشد، احتياط آن است كه بگويد او را نديده ام و قصد كند كه از پنج دقيقه پيش نديده ام.