احكام خوردني ها و آشاميدني ها
مسأله 2633 ) خوردن گوشت مرغ خانگى و كبوتر و اقسام گنجشك حلال است و بلبل و سار و چكاوك از قسم گنجشك است و شبپره و طاووس و جميع انواع كلاغ و هر پرندهاى كه مثل شاهين و عقاب و باز چنگال دارد، يا هنگام پرواز بال زدنش كمتر از صاف نگهداشتن بالش باشد، حرام است و همچنين هر مرغى كه چينهدان و سنگدان و خارِ پشت پا ندارد مگر آن كه معلوم باشد كه بال زدنش بيشتر از صاف نگهداشتن آن است كه در اين صورت حلال است و خوردن گوشت پرستو و هُدهُد مكروه است.
مسأله 2634 ) اگر چيزى را كه روح دارد از حيوان زنده جدا نمايند، مثلاً دنبه يا مقدارى گوشت از گوسفند زنده ببرند، نجس و حرام مىباشد.
مسأله 2635 ) چهارده چيز از حيوانات حلال گوشت حرام است:
1 – خون. 2 – فضله. 3 – نرى. 4 – فَرْج. 5 – بچهدان. 6 – غُدد كه آن را دشول مىگويند. 7 – بيضه كه آن را دنبلان مىگويند. 8 – چيزى كه در مغز كله است و به شكل نخود مىباشد. 9 – مغز حرام كه در ميان تيره پشت است.
10 – پى كه در دو طرف تيره پشت است. 11 – زهرهدان. 12 – سپرز(طحال).
13 – بولدان(مثانه). 14 – سياهى چشم. ولى ظاهر اين است كه در پرندگان بجز خون و فضله و زهرهدان و سپرز و بيضه از چيزهائى كه ذكر شد، وجود ندارد.
مسأله 2636 ) خوردن سرگين و بول حيوان و آب دماغ و چيزهاى خبيث ديگر كه طبيعت انسان از آن متنفّر است، حرام مى باشد، ولى اگر پاك باشد و مقدارى از آن به طورى با چيز حلال مخلوط شود كه در نظر مردم نابود حساب شود، خوردن آن اشكال ندارد و همچنين است خوردن بول شتر و گوسفند براى معالجه.
مسأله 2637 ) خوردن خاك حرام است ولى خوردن كمى از تربت حضرت سيدالشهداء علیه السلام براى شفا، و خوردن گِل داغستان و گِل ارمنى براى معالجه اشكال ندارد و بهتر اين است كه تربت را در مقدارى آب مثلاً حلّ نمايند، مستهلك شود و سپس آن آب را بياشامند.
مسأله 2638 ) فرو بردن آب بينى و خلط سينه كه در دهن آمده، حرام نيست و نيز فرو بردن غذائى كه موقع خلال كردن از لاى دندان بيرون مىآيد اگر طبيعت انسان از آن متنفر نباشد، اشكال ندارد.
مسأله 2639 ) خوردن چيزى كه براى انسان ضرر دارد به طورى كه بعضى از قُوا را از كار بيندازد و يا موجب ضعف كلى شود، حرام است.
مسأله 2640 ) خوردن گوشت اسب و قاطر و الاغ مكروه است و اگر كسى با آنها وطى كند يعنى نزديكى نمايد، حرام مىشود و بايد آنها را از شهر بيرون ببرند و در جاى ديگر بفروشند.
مسأله 2641 ) اگر با حيوان حلال گوشتى مانند گاو و گوسفند نزديكى كنند، بنابراحتياط بول و سرگين آنها نجس مىشود و آشاميدن شير آنها هم حرام است و بايد فورى آن حيوان را بكشند و بسوزانند و كسى كه با آن وطى كرده، پول آن را به صاحبش بدهد.
مسأله 2642 ) آشاميدن شراب حرام است و در بعضى از اخبار بزرگترين گناه شمرده شده است و اگر كسى آن را حلال بداند، كافر است. از حضرت امام جعفر صادق7 روايت شده است كه فرمودند: شراب ريشه بديها و منشاء گناهان است و كسى كه شراب مىخورد، عقل خود را از دست مىدهد و در آن موقع خدا را نمىشناسد و از هيچ گناهى باك ندارد و احترام هيچكس را نگه نمىدارد و حق خويشان نزديك را رعايت نمىكند و از زشتىها رو نمىگرداند و روح ايمان و خداشناسى از بدن او بيرون مىرود و روح ناقص خبيثى كه از رحمت خدا دور است در او مىماند و خدا و فرشتگان و پيغمبران و مؤمنين او را لعنت مىكنند و تا چهل روز نماز او قبول نمىشود و روز قيامت روى او سياه است و زبان از دهانش بيرون مىآيد و آب دهان او به سينهاش مىريزد و فرياد تشنگى او بلند است.
مسأله 2643 ) نشستن سر سفرهاى كه در آن شراب مىخورند، اگر انسان يكى از آنان حساب شود، حرام و چيز خوردن از آن سفره نيز حرام است.
مسأله 2644 ) گوشتهائى كه از بلاد كفار مىآورند و تزكيه آنها شرعاً ثابت نشده، نجس و خوردن آن حرام است و خريد و فروش آنها نيز جايز نيست و نوشته و گفته اشخاص غير موثّق و مجهول الحال شرعاً اعتبار ندارد.
چيزهائى كه موقع غذا خوردن مستحب است
مسأله 2645 ) چند چيز در غذا خوردن مستحب است: اول – هر دو دست را پيش از غذا بشويد. دوم – بعد از غذا دست خود را بشويد و با دستمال خشك كند. سوم – ميزبان پيش از همه شروع به غذا خوردن كند و بعد از همه دست بكشد و پيش از غذا اول ميزبان دست خود را بشويد، بعد كسى كه طرف راست او نشسته و همينطور تا برسد به كسى كه طرف چپ او نشسته، و بعد از غذا اول كسى كه طرف چپ ميزبان نشسته، دست خود را بشويد و همينطور تا به طرف راست ميزبان برسد. چهارم – در اول غذا «بسمالله» بگويد ولى اگر سر يك سفره چند جور غذا باشد، در وقت خوردن هركدام آنها گفتن «بسمالله» مستحب است. پنجم – با دست راست غذا بخورد. ششم – با سه انگشت يا بيشتر غذا بخورد و با دو انگشت نخورد. هفتم – اگر چند نفر سر يك سفره نشستهاند هر كسى از غذاى جلوى خودش بخورد. هشتم – لقمه را كوچك بردارد. نهم – سر سفره زياد بنشيند و غذا خوردن را طول بدهد. دهم – غذا را خوب بجود.
يازدهم – بعد از غذا خداوند عالم را حمد كند. دوازدهم – انگشتها را بليسد. سيزدهم – بعد از غذا خلال نمايد ولى با چوب انار و چوب ريحان و نى و برگ درخت خرما خلال نكند. چهاردهم – آنچه بيرون سفره مىريزد، جمع كند و بخورد ولى اگر در بيابان غذا مىخورد مستحب است آنچه مىريزد، براى پرندگان و حيوانات بگذارد. پانزدهم – در اول روز و اول شب غذا بخورد و در بين روز و در بين شب غذا نخورد. شانزدهم – بعد از خوردن غذا به پشت بخوابد و پاى راست را روى پاى چپ بيندازد. هفدهم – در اول غذا و آخر آن نمك بخورد.
هيجدهم – ميوه را پيش از خوردن با آب بشويد.
چيزهائى كه در غذا خوردن مكروه است
مسأله 2646 ) چند چيز در غذا خوردن مكروه است:
اول – در حال سيرى غذا خوردن. دوم – پرخوردن و در خبر است كه خداوند عالم بيشتر از هر چيز از شكم پر بدش مىآيد. سوم – نگاه كردن به صورت ديگران در موقع غذا خوردن. چهارم – خوردن غذاى گرم. پنجم – فوت كردن چيزى كه مىخورد يا مىآشامد. ششم – بعد از گذاشتن نان در سفره، منتظر چيز ديگر شدن. هفتم – پاره كردن نان با كارد. هشتم – گذاشتن نان زير ظرف غذا.
نهم – پاك كردن گوشتى كه به استخوان چسبيده بهطورى كه چيزى در آن نماند. دهم – پوست كندن ميوه. يازدهم – دور انداختن ميوه پيش از آن كه كاملاً آن را بخورد.
مستحبات آشاميدن آب
مسأله 2647 ) در آشاميدن آب چند چيز مستحب است:
اول – آب را به طور مكيدن بياشامد. دوم – در روز ايستاده آب بخورد.
سوم – پيش از آشاميدن آب «بسمالله» و بعد از آن «الحمدلله» بگويد.
چهارم – به سه نفس آب بياشامد. پنجم – از روى ميل آب بياشامد. ششم – بعد از آشاميدن آب حضرت اباعبدالله علیه السلام و اهل بيت ايشان را ياد كند و قاتلان آن حضرت را لعنت نمايد.
مكروهات آشاميدنِ آب
مسأله 2648 ) زياد آشاميدن آب و آشاميدن آن بعد از غذاى چرب و در شب به حال ايستاده مكروه است و نيز آشاميدن آب با دست چپ و همچنين از جاى شكسته كوزه و جائى كه دسته آن است مكروه مىباشد.